السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

309

تفسير الميزان ( فارسي )

مىكند كه تميم دارى و ابن بندى و ابن ابى ماريه به عزم سفر از خانه بيرون شدند ، تميم دارى مسلمان و آن دو يعنى ابن بندى و ابن ابى ماريه نصرانى بودند ، تميم دارى همراه خود خورجينى داشت كه اموال خود را از آن جمله ظرفى طلايى و قلاده اى را در آن جاى داده بود ، اموال مزبور را مىبرد تا در بعضى از بازارهاى عرب بفروشد ، تميم در بين راه به مرض شديدى دچار شد و چون احساس مىكرد كه اجلش فرا رسيده آنچه از اموال كه همراه داشت به ابن بندى و ابن ابى ماريه داد و سفارش كرد آنها را به ورثه اش برسانند ، نامبردگان وقتى به مدينه برگشتند اموال را در حالى كه ظرف طلا و قلاده را دزديده بودند نزد ورثه آورده و ماجرا را شرح دادند ، ورثه وقتى خورجين را گشودند ديدند همه اموال هست جز ظرف طلا و قلاده ، از آن دو تن پرسيدند آيا تميم مرضش آن قدر طول كشيد كه محتاج فروش اموال خود شود ؟ گفتند نه ، كسالتش جز چند روزى به طول نيانجاميد . پرسيدند آيا دزدها در سفر چيزى از اموالش ربودند ؟ گفتند نه . پرسيدند آيا دادوستدى كه در آن ضرر كرده باشد صورت داده ؟ گفتند نه . گفتند ما گرانبهاترين متاع او را كه ظرفى طلا كارى و جواهرنشان و قلاده اى قيمتى بود در بار و بنه او نمىبينيم . آن دو تن گفتند ما نيز خبر نداريم ، هر چه به ما سپرده بدون كم و كاست به شما رسانديم . ورثه تميم آن دو تن را به شكايت نزد رسول اللَّه ( ص ) آوردند . حضرت به ايشان فرمود : سوگند بخوريد كه شما اين اموال را نبرده‌ايد ، آنها نيز سوگند خوردند ، حضرت رهايشان كرد . پس از چندى اولياى تميم ظرف و قلاده را در دست ايشان ديده و نزد رسول اللَّه ( ص ) آمدند و عرض كردند يا رسول اللَّه ! به آنچه كه بر ابن بندى و ابن ابى ماريه دعوى دار بوديم دست يافتيم ، و اينك معلوم كرديم كه اموال مذكور در دست آنها است ، رسول اللَّه ( ص ) منتظر شد تا از ناحيه خداوند متعال حكم اين مساله برسد ، خداى متعال اين آيه را نازل فرمود : * ( « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا شَهادَةُ بَيْنِكُمْ إِذا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ حِينَ الْوَصِيَّةِ اثْنانِ ذَوا عَدْلٍ مِنْكُمْ أَوْ آخَرانِ مِنْ غَيْرِكُمْ إِنْ أَنْتُمْ ضَرَبْتُمْ فِي الأَرْضِ » ) * . تا اينجا خداى متعال شهادت اهل كتاب را تنها در امر وصيت آن هم در سفرى كه از اهل اسلام كسى يافت نشود معتبر دانسته سپس فرموده : * ( « فَأَصابَتْكُمْ مُصِيبَةُ الْمَوْتِ تَحْبِسُونَهُما مِنْ بَعْدِ الصَّلاةِ فَيُقْسِمانِ بِاللَّه إِنِ ارْتَبْتُمْ لا نَشْتَرِي بِه ثَمَناً وَلَوْ كانَ ذا قُرْبى وَلا نَكْتُمُ شَهادَةَ اللَّه إِنَّا إِذاً لَمِنَ الآثِمِينَ » ) * تا اينجا شهادت آن دو تن نصرانى و حكم رسول اللَّه ( ص ) را در باره قسم دادن شان تنفيذ مىكند : * ( « فَإِنْ عُثِرَ عَلى أَنَّهُمَا اسْتَحَقَّا إِثْماً » ) * يعنى اگر معلوم شد كه به دروغ سوگند خوردند : * ( « فَآخَرانِ يَقُومانِ مَقامَهُما » ) * يعنى دو تن